Tourism Loan Scheme 2026: महाराष्ट्र सरकारने महिलांना आर्थिकदृष्ट्या सशक्त बनवण्यासाठी आई महिला पर्यटन उद्यम योजना (AAI Scheme) राबवली आहे. या योजनेअंतर्गत महिलांना पर्यटन क्षेत्रात व्यवसाय सुरू किंवा वाढवण्यासाठी रूपये १५ लाखापर्यंत बिनव्याजी कर्ज मिळण्याची सुवर्णसंधी दिली जाते जी त्यांच्या आर्थिक भविष्यासाठी एक मोठा बदल ठरू शकते.
पर्यटन क्षेत्रात महिला उद्योजकतेला चालना
महाराष्ट्र पर्यटन संचालनालयाच्या माध्यमातून सुरू करण्यात आलेली ही योजना महिला उद्योजिकांना पर्यटन व्यवसायामध्ये सहभागी करून त्यांच्या आर्थिक आत्मनिर्भरतेला चालना देण्यावर केंद्रित आहे. या योजनेमध्ये महिलांना त्यांच्या व्यवसायासाठी बँकांकडून कर्ज दिले जाते आणि कर्जावरील व्याजाची जबाबदारी राज्य शासन घेतं, ज्यामुळे महिलांना त्यांचं व्यवसाय सुरळीतपणे सुरू करता येतं.
पर्यटन क्षेत्रामध्ये अनेक प्रकारचे व्यवसाय आहेत जसे की हॉमस्टे, रिसॉर्ट, कृषी पर्यटन केंद्र, ट्रॅव्हल सेव्हा, इव्हेंट मॅनेजमेंट, स्मरणिकांची दुकाने, गाइडिंग सेवा व आणखी बरीच विविध क्षेत्रे ज्यात महिलांना स्वतःचा व्यवसाय उभारता येतो.
बिनव्याजी कर्जाची खासियत आणि व्याज रियायत
या योजनेअंतर्गत महिलांना मिळणारे ₹१५ लाखापर्यंतचे कर्ज वास्तविकपणे बिनव्याजी आहे कारण व्याज शासन भरतो आणि फक्त मूळ रक्कम परत करावी लागते. जर महिला वेळेवर त्यांच्या परतफेडी पूर्ण केल्या तर शासन ७ वर्षांपर्यंत व्याजाचा परतावा करतो ज्यामुळे व्याजाचा ताण उद्योजिकांवर येत नाही.
हे कर्ज व्यवसायाच्या वाढीसाठी, नवीन सुविधांची निर्मिती करण्यासाठी आणि व्यवसायात अधिक गुंतवणूक करण्यासाठी वापरता येते. या विशेष व्याज परतफेडीमुळे महिलांना भांडवल मिळण्याची आणि व्यवसाय वाढवण्याची मोठी संधी मिळते.
पात्रता आणि व्यवसायासाठी आवश्यक अटी
या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी महिलांनी काही मूलभूत अटी पूर्ण कराव्या लागतात: पहिलं आणि महत्त्वाचं म्हणजे अर्जकर्ता महाराष्ट्र राज्याची स्थायी रहिवासी महिला असावी आणि व्यवसाय पूर्णपणे पर्यटन क्षेत्राशी संबंधित असावा. तुमचा व्यवसाय महिलांच्या नेतृत्वाखाली चालायला हवा, म्हणजे व्यवसायात किमान ५० टक्के महिला कर्मचाऱ्यांचं नेतृत्व किंवा सहभाग असणं आवश्यक आहे.
या योजना अंतर्गत अर्ज सादर करताना आवश्यक कागदपत्रांमध्ये आधार कार्ड, पॅन कार्ड, उत्पन्नाचे प्रमाणपत्र, व्यवसाय योजना आणि इतर आवश्यक दस्तऐवज जोडले जाणे आवश्यक आहे.
कसे करा अर्ज आणि व्यवसाय सुरू करा
या योजनेमध्ये सहभागी होण्यासाठी दोन मार्ग आहेत — ऑनलाइन आणि ऑफलाइन. पर्यटन संचालनालयाच्या अधिकृत वेबसाइटवरून किंवा त्यांच्या कार्यालयात जाऊन अर्ज सादर करता येतो.
ऑनलाइन अर्ज करताना सर्व आवश्यक माहिती भरावी लागते आणि त्यानंतर “Letter of Intent” (LOI) मिळते. हा LOI मिळाल्यावर महिला पात्र समजली जाते आणि मग त्यानुसार नियुक्त बँकेत कर्जासाठी अर्ज करता येतो.
व्यवसायासाठी अर्ज करताना व्यवसायाची स्पष्ट योजनेची रूपरेषा देणे अत्यंत आवश्यक आहे ज्यामध्ये तुमच्या व्यवसायाचा उद्देश, उत्पन्नाची शक्यता, खर्च, उद्दिष्टे व भविष्यातल्या विस्ताराचे आराखडे दाखवलेले असावेत.
महिला उद्योजकांसाठी योजनेचे फायदे आणि प्रभाव
या योजनेमुळे महिला उद्योजकांना त्यांच्या व्यवसायासाठी आर्थिक मदत मिळते आणि त्यांच्या आर्थिक परिस्थितीत सुधारणा होते. व्यवसाय सुरू करण्याची भीती कमी होते कारण व्याजाची जबाबदारी शासन घेतं आणि त्यामुळे त्यांना व्यवसायाचा विस्तार करणं सोपं होतं.
या योजनेंतर्गत ८०० हून अधिक महिला उद्योजकांनी यशस्वी व्यवसाय सुरू केले आहे आणि त्या बिनव्याजी कर्जाचा लाभ घेत आपल्या व्यवसायाला स्थिरता दिली आहे.
या प्रकारच्या योजनांमुळे महिलांना ग्रामीण आणि शहरी भागात सतत व्यवसाय सुरू करणे, रोजगार वाढवणे आणि आत्मनिर्भर होण्याची दिशा मिळते. अगदी छोट्या पर्यटन केंद्रापासून सुरू होऊन मोठ्या रिसॉर्ट आणि हॉटेल उद्योगांपर्यंत सर्व क्षेत्रांमध्ये महिला शक्यतेनुसार भाग घेऊ शकतात.
महिला सक्षमीकरणाचा नवा मार्ग
“आई महिला पर्यटन उद्यम योजना” महाराष्ट्रात महिला उद्योजकतेला नवा आत्मा देणारी योजना आहे जी विशेषतः पर्यटन क्षेत्रात महिलांना आर्थिक मदत पुरवते. ही योजना व्यवसाय सुरू करणाऱ्या महिलांसाठी एक महत्त्वाची संधी आहे जी त्यांना स्वतःच्या पायावर उभं राहण्यास मदत करते, व्यवसाय वाढवण्याची ताकद देऊन आत्मनिर्भरतेचा मार्ग दाखवते.